• Obelisken

Rome.nl » Informatie » Bezienswaardig » Topattracties » Obelisken

GaSamen

Obelisken

Obelisken

Een obelisk is een naar boven toe spits toelopende zuil op een vierkant grondvlak. Hij is gemaakt uit een monoliet, meestal graniet en gewoonlijk bedekt met hiërogliefen. Het graniet was afkomstig uit groeven te Aswan vanwaar de obelisken naar hun plaats van bestemming werden getransporteerd. Een heel karwei want van deze voorwerpen waren sommige meer dan 400 ton zwaar en tot 30 meter hoog.

Obelisken komen uit dezelfde tijd als de piramiden, zo'n 5000 jaar geleden. Ze werden in opdracht van de koning gebouwd en stonden vaak bij belangrijke tempels ter ere van de zonnegod Ra. Ze zijn zo hoog omdat ze zo ver mogelijk naar de zon moesten reiken. Farao's die obelisken lieten bouwen, werden erop beschreven alsof ze werden bemind door de zonnegoden. Sommige obelisken refereren aan bepaalde overwinningen of aan regeringsjubilea.

De oudste nog bestaande obelisk is die van Sesostris I te Heliopolis (circa 1950 v. Chr.). Vanaf in elk geval circa 1910 v. Chr. werden de obelisken ook in paren geplaatst voor pylonen van tempels. In het Oude Rijk, 2700-2140 v. Chr., plaatste men ook wel korte, bredere obelisken voor de ingang van rotsgraven voorzien van naam en titels van overledene. Kleine, houten obelisken zijn gevonden in latere graven samen met sjawabtibeeldjes, wat verband schijnt te houden met de nachtelijke reis van de zonnegod door de onderwereld en diens vereniging met de dodengod Osiris.

Maar hoe kon men die grote, zware, uit één steen gemaakte obelisken in die tijd bouwen? Doordat archeologen in een steengroeve onafgemaakte exemplaren van deze bouwwerken hebben aangetroffen, is er enige duidelijkheid ontstaan. Zo gaat men er van uit dat er eerst twee geulen werden uitgehakt naast de toekomstige obelisk. Daarna werd eronder een steen weggehakt en werd de obelisk gestut en afgevlakt, door een soort kraan met een zware kogel eraan of met steenbeitels.

Daarna werd de obelisk versierd en werden er de hiërogliefen in aangebracht. Vervolgens werd met man en macht de obelisk naar de rivier getrokken en daar op een boot geplaatst. Eenmaal op de plaats van bestemming aangekomen, werd het bouwsel op zijn sokkel geplaatst.

In Rome staan twaalf obelisken. Elf van tussen 10 voor Christus en 357 na Christus en één uit de 4de eeuw na Christus. In de loop van de tijd zijn ze meerdere keren verplaatst totdat ze hun huidige standplaats kregen. Obelisken worden aangetroffen bij de Piazza Minerva, het St. Pietersplein (26 m, 326 ton, zonder hiërogliefen), de Pincio, de Sint Jan-van-Lateranen (32 m, 460 ton), de Piazza di Montecitorio (22 m, 214 ton), de Piazza del Popolo, het parlement, de Santa Maria Maggiore, de Piazza Quirinale, de Trinità dei Monti en het Pantheon (Piazza Rotonda). De jongste obelisk werd trouwens door Mussolini geroofd uit Ethiopië toen hij op oorlogspad was. Hij plaatste hem naast het voormalige ministerie voor Afrikaanse Zaken, op de Piazza di Porta Capena, vlakbij het Circus Maximus.

De 'obelisk' op de Piazza Navona (25 m) is een nabootsing, gemaakt ten tijde van keizer Domitianus (81-96 n. Chr.). Verder vindt men obelisken te Florence (Giardini Boboli) en onder andere in Parijs (Place de la Concorde, 22 m, circa 230 ton), Londen (Victoria Embankment), New York (Central Park) en Istanbul!

De eersten die de obelisken als versiering gebruikten waren de Romeinen. Keizer Augustus was de eerste die een obelisk uit Egypte meenam om hem te plaatsen in Rome. Op het moment staan er zelfs meer obelisken in Rome dan in heel Egypte! In totaal staan er maar liefst twaalf obelisken in Rome en één in Vaticaanstad.

De meeste obelisken in Rome zijn in de loop van de tijd verplaatst, zo ook de obelisk op het St. Pietersplein. Deze is in 1586 verhuisd naar zijn huidige plek. Er kwam echter het een en ander bij kijken. Paus Sixtus V riep daarom een speciaal obeliskencongres bijeen waar de technische kant werd bekeken, en om tijdens de verplaatsing de concentratie op zijn hoogst te houden, gebood hij volledige stilte. Maar toen de touwen dreigden te knappen door de wrijving, riep een zeeman met gevaar voor eigen leven: 'Water op de touwen'. De raad werd opgevolgd en de obelisk kwam ongeschonden op zijn plaats met de hulp van in totaal ruim 900 man, 75 paarden en 50 lieren.

Een andere bijzondere obelisk staat bij de Santa Maria sopra Minerva. Deze obelisk is maar drie meter hoog en rust op 'de olifant van Bernini'. In 1665 werd in de tuin van het klooster bij de Santa Maria sopra Minerva deze Egyptische obelisk gevonden. De daar wonende monniken wilden deze obelisk op het plein bij de kerk zetten en deden dit op de door Bernini ontworpen olifant. De olifant is in 1667 gemaakt door Ercole Ferrata, een van zijn leerlingen.

Bron: Scholengemeenschap De Grundel, Hengelo